Przelałeś pieniądze oszustowi? Działaj natychmiast

Zakupy w sieci, kusząca oferta na portalu ogłoszeniowym i przelew do sprzedawcy, który później przestaje odpowiadać - tak może wyglądać oszustwo internetowe. Jeśli spotkała Cię taka sytuacja, nie czekaj, aż problem rozwiąże się sam. Szybki kontakt z bankiem, zachowanie dowodów i zawiadomienie Policji mogą ograniczyć skutki przestępstwa oraz pomóc w ustaleniu sprawcy.

Jak działają internetowi oszuści?

Przestępcy wykorzystują atrakcyjne ceny, pośpiech i zaufanie. Mogą publikować nieprawdziwe ogłoszenia, zakładać fikcyjne sklepy albo podszywać się pod rzeczywistych sprzedawców. Gdy otrzymają pieniądze, przestają odpisywać, usuwają ofertę lub blokują kontakt z kupującym.

Oszustwo nie musi dotyczyć wyłącznie towaru, który nie zostanie wysłany. Przestępcy mogą też rozsyłać fałszywe linki do płatności, wyłudzać dane logowania do bankowości, prosić o kod BLIK albo podawać się za pracowników banku, którzy rzekomo chcą pomóc odzyskać środki.

Oszuści często realizują wcześniej przygotowany plan. Ich celem może być nie tylko jednorazowa wpłata, ale również dostęp do kolejnych pieniędzy na rachunku.

Co zrobić, gdy podejrzewasz, że doszło do oszustwa?

Niezwłocznie skontaktuj się z bankiem. Zadzwoń na oficjalną infolinię - numer znajdziesz na stronie internetowej banku, w jego aplikacji lub na karcie płatniczej. Nie korzystaj z numeru przekazanego przez oszusta. Możesz też użyć bezpiecznego kanału kontaktu udostępnionego przez bank.

Powiedz konsultantowi, że mogłeś paść ofiarą oszustwa, i podaj szczegóły transakcji. Zapytaj, czy da się wstrzymać albo odwołać przelew, podjąć próbę odzyskania środków lub pilnie skontaktować się z bankiem odbiorcy. Jeśli ujawniłeś dane logowania, dane karty bądź kody autoryzacyjne, poproś o zabezpieczenie rachunku i zablokowanie zagrożonych instrumentów płatniczych.

Jeśli przelew został już wykonany, zwrot pieniędzy nie jest pewny. Mimo to nie rezygnuj z kontaktu z bankiem - szybkie działanie ma znaczenie.

Zachowaj wszystkie dowody. Nie kasuj rozmów ze sprzedawcą ani historii transakcji. Zrób zrzuty ekranu ogłoszenia, profilu sprzedającego, korespondencji, SMS-ów i adresu strony. Zachowaj potwierdzenie płatności oraz numer rachunku odbiorcy, kwotę, datę i godzinę transakcji, a także dane kontaktowe używane przez drugą stronę.

Jeśli rozmawiałeś przez telefon, zapisz numer dzwoniącego i najważniejsze informacje z rozmowy. Zgromadzone materiały mogą pomóc odtworzyć przebieg zdarzenia i ustalić sprawcę.

Zawiadom Policję lub prokuraturę. Zgłoszenie podejrzenia popełnienia przestępstwa możesz złożyć w najbliższej jednostce Policji albo w prokuraturze. Nie musisz znać danych oszusta. Nie czekaj też ze zgłoszeniem do zakończenia reklamacji w banku.

Weź ze sobą dowód osobisty i zebrane informacje. Opisz dokładnie, jak doszło do kontaktu ze sprzedającym, w jaki sposób zapłaciłeś i kiedy zorientowałeś się, że mogło dojść do przestępstwa.

Jeśli zagrożone jest życie lub zdrowie, dzwoń pod numer alarmowy 112. Zawiadomienie dotyczące oszustwa internetowego składa się w jednostce Policji lub prokuraturze.

Zgłoś podejrzaną stronę albo wiadomość. Fałszywą stronę, próbę wyłudzenia danych lub inne zagrożenie w sieci można zgłosić CERT Polska przez formularz: https://incydent.cert.pl/ . Podejrzane SMS-y z linkami można przesłać bezpłatnie na numer 8080.

Takie zgłoszenia pomagają ekspertom analizować zagrożenia i mogą chronić innych użytkowników. Nie zastępują jednak kontaktu z bankiem ani zawiadomienia Policji o popełnionym przestępstwie.

Czy utracone pieniądze można odzyskać?

Szanse zależą między innymi od rodzaju płatności, etapu realizacji transakcji i okoliczności sprawy. Jak najszybciej powiadom bank i złóż reklamację, dokładnie opisując, co się wydarzyło.

Jeśli płaciłeś kartą, zapytaj bank, czy w Twojej sytuacji można skorzystać z procedury chargeback, czyli obciążenia zwrotnego. Jej zastosowanie zależy od warunków dotyczących konkretnej transakcji i okoliczności.

W przypadku przelewu na rachunek oszusta poproś bank o podjęcie dostępnych działań, które mogą pomóc odzyskać pieniądze. Nie ma jednak gwarancji, że środki wrócą.

Jeżeli przekazałeś dane logowania, kody autoryzacyjne lub dane karty, pilnie zabezpiecz bankowość elektroniczną. Zmień zagrożone hasła, używając bezpiecznego urządzenia. Gdy podejrzewasz, że na urządzeniu zainstalowano złośliwe oprogramowanie, nie loguj się z niego do banku, dopóki nie zostanie zabezpieczone.

Uważaj na kolejną próbę oszustwa.

Oszuści mogą ponownie skontaktować się z osobą, która straciła pieniądze. Mogą udawać policjantów, pracowników banku, prawników lub firmy odzyskujące należności. Obiecują szybki zwrot środków, ale żądają wcześniejszej opłaty, danych bankowych albo instalacji aplikacji dającej zdalny dostęp do urządzenia.

Nie płać za obiecaną pomoc w odzyskaniu pieniędzy i nie przekazuj nikomu haseł, kodów autoryzacyjnych ani danych karty. Jeśli masz wątpliwości, zakończ rozmowę i skontaktuj się z bankiem lub Policją, korzystając z oficjalnych danych kontaktowych.

Jak bezpieczniej kupować w internecie?

• Sprawdzaj opinie o sprzedawcy, historię jego konta i wiarygodność sklepu.

• Zachowaj ostrożność, gdy cena jest znacznie niższa niż u konkurencji albo sprzedawca wywiera presję czasu.

• Wybieraj płatności i ochronę kupujących dostępne bezpośrednio na zaufanej platformie.

• Nie otwieraj linków do płatności od nieznanych osób i dokładnie sprawdzaj adres strony.

• Nie przekazuj loginów, haseł ani kodów autoryzacyjnych osobom kontaktującym się telefonicznie lub przez komunikatory.

• Nie instaluj aplikacji do zdalnego dostępu na prośbę rzekomego pracownika banku czy konsultanta.

• Przed zatwierdzeniem przelewu sprawdź kwotę, dane odbiorcy i cel płatności.

Gdy podejrzewasz, że zostałeś oszukany, działaj od razu: skontaktuj się z bankiem, zabezpiecz dowody i zawiadom Policję. Nie wstydź się prosić o pomoc. Przestępcy wykorzystują zaufanie i manipulację, a zgłoszenie sprawy może pomóc także innym osobom.